माझ्या आज्ज्याला मी नोकरीला जाण्याचा भारी अभिमान होता.
आमच्या पूर्णं खानदानात १५वी शिकलेला मी एकटाच होतो, त्यात नोकरी म्हणजे "सोनेपे सुहागा".
त्याच्या मित्र मंडळीत तो हि गोष्ट मोठ्या अभिमानाने सांगायचा.

पण मी कामाला जातो आणि तिथे काम काय करतो हि गोष्ट त्याला शेवटपर्यंत समजली नाही.
मी बऱ्याच वेळा माझ्या परीने प्रयत्न केला पण त्याला काही समजले नाही.
दर दोन-चार आठवड्याने मला माझ्या नोकरीबद्दल प्रश्न विचारायचा.

काम कसं चाललंय?
- चांगलं चाललंय.
अंग मेहनतीच काम असतंय का?
- नाही. बसून असतो दिवसभर. सकाळी खुर्चीवर बसलं की संध्याकाळीच उठायचं.
पाठ दुखतं असलं नाय का?
- हा. होतो त्रास.
मग मधी-मधी उभं ऱ्हायचं. भायेर फिरून यायचं. भायेर जाउ देत्यात का?
- हो.
मोठं-मोठ्या मशनी हायेत का?
- नाय.
मग लीखापढीचं काम हाय का?
- नाय.
मग?
- कॉम्पुटरचं काम आहे.
म्हंजे?

आता संगणक म्हणजे काय? तो कसा असतो? आणि काम कसे केले जाते हे मला कधीच समजावून सांगता आले नाही. तरीही मी माझ्या परीने प्रयत्न करायचो. आज्ज्याला टाईपरायटर माहीत होता. बहुतेक कोर्ट-कचेरीमध्ये बघितला असावा.

- टायपिंग करतात ना तशी मशीन असते. 
लय टाइप करावं लागतं का? बोटं दुखतं आसतील ना?
- नाय. जास्त टाइप करावं नाय लागत.
मोठी कंपनी हाय का?
- नाही. लहान आहे. १०-१५ माणसं आहेत.
आन माल वाहून न्यायला येगळी माणसं असत्यात का?
- नाही माल-बील काही तयार होत नाही आमच्या कंपनीत.
मग कंपनी करती काय? (उत्पादन कशाच होत?)
- आम्ही कॉम्पुटरवर काम करतो आणि कॉम्पुटरवरच पाठवतो. नाहीतर CD बनवून पाठवतो.

Upload - download करायचं म्हणजे काय? त्या भानगडीत मी पडत नसे. CD म्हणजे जुन्या ग्रामोफोनच्या तबकड्या. समजायला सोप्या होत्या.

त्याच्यात गाणी असत्यात का?
- नाय. त्याच्यात आम्ही केलेलं काम असत.
दररोज माल जातो का?
- नाही काम झालं की जातो.

अस काही ठरावीक दिवसांच्या अंतराने आमचं संभाषण चाले.
कंपनी म्हटलं की एखादा कारखाना ज्यात काहीतरी उत्पादन होत, जे एखादा ट्रक किंवा तत्सम वाहनाने इच्छित स्थळी पोहचवले जाते असा समज असलेल्या माझ्या आज्ज्याला मी काम काय करतो हे शेवटपर्यंत कळले नाही.

झोपडपट्टीतल्या गल्लीत शेवटच्या टोकाला आमचे घर, समोर गुप्ता आणि दोन-चार घरे सोडल्यावर बांगडीवाल्याचे घर.
बांगडीवाल्याने नवीन "टेप रेकॉर्डर" घेतला होता.
मिळेल त्या वेळेस नव्या-जुन्या हिंदी गाण्याचा आस्वाद त्याचे घर घेत होते.
आजू-बाजूच्या २०-२५ घरांना पुरेल एव्हढ्या किंवा शक्य तेव्हढ्या मोठ्या आवाजात तो हजार - दीड हजाराचा टेप जीव ओतून गाणी गात असे.
बऱ्याचदा त्या मोठ्या आवाजाचा त्रास व्हायचा.
बांगडीवाल्याची मुलगी सलमा.
तिला आवाज कमी करण्याची विनंती करावी लागे.
खरे नाव सलिमुन्नीसा.

एकदा बाहेर तिच्याशी गप्पा मारत होतो.
सहजच "टेप रेकॉर्डर" विषय निघाला.
गुप्तांच्या घराकडे पाहून म्हणाली,
"बहोत कंजूष है ये लोग, १०-१२ हजार का टेप लिया है लेकीन इतना बारीक आवाज करके सुनते है की किसीको सुनाई न दे.
अब आवाज बढाने से इनका क्या जायेगा?
सिर्फ घरवाले लोग सुनते है, इतना बिजली बचाके बिल तो उतनाही आता है ना.
अभी जीसके पास टेप नही वो क्या करेगा?
हम लोग देखा ना कैसा फूल आवाज मे गाना सुनते है.
हम भी सुनते है और सबको सुनाते है."

मला गुप्ताच्या कंजूषपणाचा जाम राग आला.